Kupiłem drona, i co dalej? Lista zadań przed pierwszym lotem

Kupiłeś drona i chcesz wiedzieć, co zrobić przed pierwszym startem: zarejestruj się jako operator, nanieś numer operatora na drona, sprawdź klasę CE swojego modelu, zdaj bezpłatny test A1/A3, wykup ubezpieczenie OC, zaktualizuj firmware, skalibruj czujniki i dopiero wtedy wybierz miejsce lotu. To około dwóch godzin pracy przy biurku, w większości jednorazowej.

Ten artykuł opisuje etap między zakupem a pierwszym lotem, czyli wszystko, co robisz w domu i przy komputerze. Jeśli szukasz samej techniki startu i lądowania, przejdź do poradnika o pierwszym locie krok po kroku. Jeśli drona jeszcze nie masz, zacznij od tekstu o wyborze pierwszego drona. Poniższa lista jest ułożona w kolejności, w której zadania faktycznie warto wykonać, bo część z nich zależy od poprzednich.

Krok 1: sprawdź klasę CE swojego drona

Zanim cokolwiek zarejestrujesz, ustal, jaką klasę ma Twój dron. Etykieta z oznaczeniem od C0 do C6 znajduje się na obudowie, na akumulatorze lub w dokumentacji, a często też w ustawieniach aplikacji producenta.

Klasa decyduje o wszystkim, co dalej: w jakiej podkategorii kategorii otwartej wolno Ci latać, jak blisko ludzi możesz podejść i czy potrzebujesz dodatkowych uprawnień. Dron C0 waży poniżej 250 gramów i daje najwięcej swobody. C1 to modele poniżej 900 gramów z dodatkowymi wymogami technicznymi. C2 pozwala na loty w podkategorii A2, ale wymaga osobnego certyfikatu. C3 i C4 to cięższy sprzęt ograniczony do podkategorii A3, czyli z dala od ludzi i zabudowy. Klasy C5 i C6 dotyczą kategorii szczególnej, nie otwartej, więc początkującego zwykle nie dotyczą.

Jeśli Twój dron nie ma żadnej etykiety klasy, podlega odrębnym zasadom przejściowym opartym na samej masie startowej. Sprawdź to zanim zaplanujesz pierwszy lot, bo z tego wynikają wszystkie kolejne kroki.

Krok 2: zarejestruj się jako operator

Rejestracja dotyczy operatora, czyli Ciebie, a nie konkretnego egzemplarza drona. Rejestrujesz się raz, w kraju swojego zamieszkania, a otrzymany numer obejmuje wszystkie Twoje drony.

W praktyce rejestracja jest obowiązkowa dla niemal każdego, kto kupił drona z kamerą, niezależnie od masy. Wyjątek dotyczy tylko lekkich modeli bez żadnego czujnika zbierającego dane osobowe, czyli w praktyce zabawek bez kamery. Jeśli Twój dron ma kamerę, zakładaj, że rejestracja Cię obowiązuje.

Rejestrujesz się przez system krajowego nadzoru lotniczego, przez internet, zwykle w kilkanaście minut. Numer operatora jest ważny przez określony czas i wymaga odnowienia, więc zapisz sobie datę wygaśnięcia. Zarejestrować się możesz tylko w jednym państwie UE, a numer działa w całej Unii.

Krok 3: nanieś numer operatora na drona

Sam numer w systemie nie wystarczy. Musisz umieścić go fizycznie na obudowie drona, w miejscu widocznym bez rozbierania sprzętu, oraz wgrać do systemu Remote ID, jeśli Twój dron go obsługuje.

Najprostsze rozwiązanie to naklejka lub trwały opis na spodzie kadłuba. Jeśli masz kilka dronów, numer nanosisz na każdy z nich, bo należą do tego samego operatora. Numer wgrywasz też w ustawieniach aplikacji producenta, w polu Remote ID lub identyfikacji operatora. Zrób to od razu po rejestracji, żeby nie zapomnieć, bo kontrola sprawdza właśnie tę naklejkę i sygnał Remote ID.

Krok 4: zdaj test kompetencji A1/A3

Do latania w kategorii otwartej potrzebujesz potwierdzenia kompetencji. Podstawowe szkolenie online i test A1/A3 są bezpłatne w większości państw UE i zdajesz je zdalnie, bez wychodzenia z domu.

Test A1/A3 obejmuje przepisy, bezpieczeństwo lotu, ograniczenia przestrzeni powietrznej, prywatność i podstawy meteorologii. Nie ma tam pytań o technikę pilotażu, bo to egzamin z wiedzy, nie z umiejętności. Zdanie zajmuje jedno popołudnie, jeśli wcześniej przerobisz materiał.

Certyfikat A2 to osobna sprawa i potrzebujesz go dopiero wtedy, gdy chcesz latać cięższym dronem klasy C2 bliżej ludzi. Na start, zwłaszcza przy dronie C0 lub C1, wystarczy A1/A3. Zaświadczenie z testu jest uznawane we wszystkich państwach EASA, więc nie musisz go powtarzać, jeśli polecisz na wakacje.

Krok 5: wykup ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

Za szkody wyrządzone dronem odpowiadasz osobiście, całym majątkiem. Ubezpieczenie OC przenosi to ryzyko na ubezpieczyciela i kosztuje niewiele w skali roku.

W części państw UE ubezpieczenie OC jest obowiązkowe dla wszystkich operatorów, w innych tylko powyżej pewnej masy drona lub przy lotach komercyjnych. Sprawdź to u swojego krajowego nadzoru lotniczego, bo tu przepisy różnią się między państwami mocniej niż w innych obszarach.

Niezależnie od obowiązku, ubezpieczenie warto mieć. Nawet lekki dron potrafi wybić szybę w samochodzie albo zranić człowieka, a koszt takiej szkody wielokrotnie przewyższa składkę. Osobno kupuje się aerocasco, czyli ubezpieczenie samego drona od uszkodzenia, i to już jest wybór, nie obowiązek.

Krok 6: zaktualizuj firmware i przeprowadź kalibrację

Nowy dron prawie nigdy nie przyjeżdża z aktualnym oprogramowaniem, a część modeli po prostu nie wystartuje, dopóki nie zainstalujesz aktualizacji. Zrób to w domu, przy stabilnym internecie i naładowanych akumulatorach.

Aktualizacja obejmuje zwykle drona, aparaturę i akumulatory osobno, a całość potrafi zająć od kilkunastu minut do godziny. Nie przerywaj procesu i nie odłączaj zasilania w trakcie. Po aktualizacji wykonaj kalibrację kompasu i czujnika IMU zgodnie z instrukcją producenta, z dala od metalowych konstrukcji, samochodów i linii energetycznych.

Naładuj do pełna wszystkie akumulatory oraz aparaturę, ale nie zostawiaj ich na maksymalnym poziomie na tygodnie, bo pakiety LiPo tego nie lubią. Sprawdź też, czy karta pamięci jest w środku i ma wolne miejsce.

Krok 7: sprawdź strefy geograficzne i wybierz miejsce

Ostatni krok przed wyjściem z domu to znalezienie legalnego miejsca. Zainstaluj oficjalną aplikację krajową do sprawdzania stref geograficznych i sprawdź w niej okolicę, zanim wybierzesz punkt startu.

Strefy geograficzne to obszary z ograniczeniami dla dronów: okolice lotnisk, tereny wojskowe, parki narodowe, centra miast, obiekty infrastruktury krytycznej. Część z nich jest zamknięta całkowicie, część wymaga zgłoszenia lub zgody. Aplikacja pokazuje też strefy czasowe, aktywne tylko w określonych godzinach.

Na pierwszy lot wybierz otwarte pole lub łąkę poza wszelkimi strefami, z dala od ludzi, dróg, linii wysokiego napięcia i zabudowy. Sprawdzenie stref robisz przed każdym lotem, nie raz na zawsze, bo strefy czasowe się zmieniają.

Najczęstsze pytania

Czy muszę rejestrować każdego drona osobno?

Nie, rejestrujesz się raz jako operator i otrzymujesz jeden numer, który obejmuje wszystkie Twoje drony. Numer musisz jednak nanieść fizycznie na każdy egzemplarz i wprowadzić w ustawieniach każdego z nich. Rejestracja konkretnego statku powietrznego dotyczy tylko cięższego sprzętu w kategorii certyfikowanej, co nie dotyczy dronów konsumenckich.

Ile czasu zajmują wszystkie formalności?

Rejestracja operatora to kilkanaście minut, szkolenie i test A1/A3 to jedno popołudnie, ubezpieczenie kupisz online w kwadrans. Aktualizacja firmware i kalibracja zajmują od kilkudziesięciu minut do dwóch godzin, zależnie od modelu. Realnie od otwarcia pudełka do gotowości do lotu potrzebujesz jednego wolnego dnia, przy czym prawie wszystko robisz jednorazowo.

Czy mogę latać dronem do 250 gramów bez żadnych formalności?

Nie. Dron poniżej 250 gramów zwalnia głównie z wymogu certyfikatu A2 i pozwala latać bliżej ludzi w podkategorii A1, ale rejestracja operatora nadal Cię obowiązuje, jeśli dron ma kamerę. Musisz też przestrzegać stref geograficznych, limitu 120 metrów wysokości i zasady utrzymania drona w zasięgu wzroku.

Czy uprawnienia zdobyte w jednym kraju UE działają w innym?

Tak, zaświadczenie o zdaniu testu A1/A3 oraz certyfikat A2 są uznawane we wszystkich państwach stosujących przepisy EASA. Numer operatora również działa w całej Unii, przy czym rejestrujesz się tylko w kraju swojego zamieszkania. Różnić się mogą krajowe strefy geograficzne, wymogi ubezpieczeniowe i procedury zgłaszania lotów, więc jadąc za granicę sprawdź lokalne mapy stref.

Następny krok

Przejdź przez listę po kolei i odhacz każdy punkt: klasa CE, rejestracja, numer na dronie, test A1/A3, ubezpieczenie, firmware, kalibracja, strefy. Gdy skończysz, wszystko masz gotowe i zostaje już tylko sam lot. Jeśli nie rozumiesz jeszcze pojęć takich jak kategoria otwarta, podkategoria A1 czy VLOS, przeczytaj najpierw wprowadzenie do podstaw. Do przygotowania się do testu A1/A3 wykorzystaj materiały i trener w dronexamine.