Specifieke categorie en STS voor drones in Nederland

De specifieke categorie geldt voor drone-vluchten met een hoger risico dan de open categorie toestaat, bijvoorbeeld buiten zichtbereik of boven mensen. In Nederland vlieg je hierin via een standaardscenario (STS), een vooraf bepaald risicoscenario (PDRA) of een eigen risicobeoordeling met de SORA-methode. Je hebt een operationele autorisatie of verklaring nodig, geregeld via de ILT. Deze informatie is bijgewerkt 2026.

Wat is de specifieke categorie precies?

De specifieke categorie is het middenniveau van de EASA-dronewetgeving, tussen de open categorie voor laagrisicovluchten en de gecertificeerde categorie voor de zwaarste operaties. Je komt in de specifieke categorie zodra je vlucht niet meer binnen de grenzen van de open categorie past, bijvoorbeeld door buiten zichtbereik te vliegen, boven mensen of met een zwaardere drone.

Anders dan in de open categorie, waar een examen en registratie volstaan, moet je hier de veiligheid van je operatie aantonen. Dat doe je via een standaardscenario of een eigen risicobeoordeling. Deze categorie is vooral relevant voor professionele toepassingen zoals inspecties, landbouw en fotografie in complexere omgevingen.

Wat zijn standaardscenario’s (STS)?

Standaardscenario’s, afgekort STS, zijn vooraf gedefinieerde vluchtprofielen met vaste voorwaarden waaronder je in de specifieke categorie mag vliegen. Ze zijn ontworpen om veelvoorkomende operaties te standaardiseren, zodat je niet elke keer een volledige risicobeoordeling hoeft te maken. In Europa bestaan er standaardscenario’s voor bijvoorbeeld:

• Vluchten binnen zichtbereik in een gecontroleerd grondgebied in bebouwd gebied
• Vluchten buiten zichtbereik in dunbevolkt gebied met beperkte hoogte

Om een STS te gebruiken, moet je drone aan de bijbehorende klasse voldoen, meestal C5 of C6, en dien je een verklaring in bij de bevoegde autoriteit. Je piloten hebben aanvullende bevoegdheden nodig. Controleer de exacte STS-voorwaarden en de vereiste opleiding bij de ILT.

Wat is het verschil tussen STS, PDRA en SORA?

Deze drie begrippen beschrijven verschillende routes naar toestemming in de specifieke categorie. Kort samengevat:

• STS: een gestandaardiseerd scenario waarvoor je een verklaring indient, zonder volledige eigen risicoanalyse
• PDRA: een vooraf bepaald risicoscenario, een soort tussenvorm waarbij de autoriteit de risicobeoordeling grotendeels heeft ingevuld
• SORA: de Specific Operations Risk Assessment, een eigen risicobeoordeling die je maakt als je vlucht niet in een STS of PDRA past

Hoe unieker of risicovoller je operatie, hoe eerder je richting een eigen SORA gaat. Voor veel professionele standaardklussen volstaat een STS of PDRA, wat de administratieve last beperkt. Kies de lichtste route die bij je operatie past.

Welke bevoegdheden hebben piloten in de specifieke categorie nodig?

Piloten die in de specifieke categorie vliegen, hebben meer nodig dan alleen het A1/A3- of A2-bewijs uit de open categorie. Afhankelijk van het scenario is aanvullende theorie- en praktijkopleiding vereist, plus kennis van de operationele procedures die bij de autorisatie horen. De exacte eisen verschillen per STS of per autorisatie.

Een stevige basis in de open-categorieregels is hierbij het startpunt: wie de theorie van luchtruim, zones en risicobeperking goed beheerst, stapt makkelijker door naar de specifieke categorie. Met de oefenexamens van dronexamine leg je die basiskennis, zodat je voorbereid bent voordat je aan het aanvullende specifieke-categorietraject begint. Controleer de precieze opleidingseisen bij de ILT of je opleider.

Hoe kom ik in aanmerking voor een operationele autorisatie?

Wil je in de specifieke categorie vliegen buiten een kant-en-klaar STS, dan vraag je een operationele autorisatie aan bij de ILT. Daarvoor lever je een risicobeoordeling aan, meestal via de SORA-methode, waarin je aantoont dat je de risico’s van je operatie afdoende beheerst. De autoriteit beoordeelt je aanvraag en stelt eventueel voorwaarden.

Dit traject is uitgebreider dan de open categorie en vraagt zorgvuldige documentatie van je vluchtvoorbereiding, procedures en noodmaatregelen. Reken op meer tijd en administratie. Voor terugkerende standaardklussen is een STS of PDRA vaak efficienter, terwijl unieke operaties een volledige SORA rechtvaardigen. Overleg vooraf met de ILT welke route voor jouw plannen het meest geschikt is.

Veelgestelde vragen

Wanneer heb ik de specifieke categorie nodig in plaats van de open categorie?

Je hebt de specifieke categorie nodig zodra je vlucht niet binnen de open categorie past, bijvoorbeeld bij vliegen buiten zichtbereik, boven mensen buiten de toegestane afstanden of met zwaardere drones in complexe omgevingen. Blijf je binnen de open-categorieregels, dan volstaat een A1/A3- of A2-bewijs.

Wat betekent een STS-verklaring indienen?

Bij een STS-verklaring meld je bij de bevoegde autoriteit dat je binnen een vastgesteld standaardscenario gaat vliegen en aan alle voorwaarden voldoet. Je hoeft dan geen volledige eigen risicobeoordeling te maken. Je drone moet aan de vereiste klasse voldoen en je piloten moeten de juiste bevoegdheden hebben.

Is de SORA-methode verplicht voor elke specifieke vlucht?

Nee. De SORA gebruik je alleen als je operatie niet in een bestaand standaardscenario of PDRA past. Voor veel gangbare professionele vluchten volstaat een STS of PDRA, wat minder administratie vraagt. Pas bij unieke of risicovollere operaties maak je een eigen SORA-risicobeoordeling.

Volstaat mijn A2-bewijs voor de specifieke categorie?

Nee. Het A2-bewijs geldt voor de open categorie. Voor de specifieke categorie is aanvullende opleiding en toestemming vereist, afhankelijk van het scenario. Wel vormt een goede beheersing van de open-categoriestof een nuttige basis. Controleer de precieze eisen bij de ILT of een erkende opleider.

Je volgende stap

Bepaal eerst of je operatie echt buiten de open categorie valt of dat je met A1/A3 of A2 uitkomt. Zo ja, onderzoek dan of een STS of PDRA op je vlucht past voordat je een volledige SORA overweegt, en neem contact op met de ILT. Leg je basiskennis met de oefenexamens van dronexamine, zodat je goed voorbereid aan het specifieke-categorietraject begint.